Tümülüs Nedir?

Tümülüs; coğrafya ve tarih araştırmacıları dışında, genelde definecilikle alakadar olan kişiler tarafından çok fazla araştırılan bir terimdir. Doğal bir görünüme sahip olan tümülüsler insanlar tarafından çoğu zaman bir tepe yada tepecik sanılır. Tarihi bir geçmişi olan tümülüsler çoğu insan tarafından bilinmemektedir.

Latince bir sözcük olan tümülüsün  Türkçede karşılığı höyük veya kurgan olarak adlandırılmaktadır. Tümülüs; içerisinde mezar bulunan üzerine toprak örtülerek oluşturulmuş olan tepeciklerdir.

Herhangi bir yerde Tümülüs varsa aslında orada bir tarih vardır da denebilir, çünkü tümülüs yapmak çok eski uygarlıklara dayanır.

Tümülüslerin özellikleri nelerdir?

Tümülüsler  Ülkemiz de olduğu gibi dünyanın bir çok yerinde de bulunmaktadır Örneğin;  Orta Asya bölgesi, Rusya ve  Meksika gibi ülkelerde de tümülüs bulunmaktadır. Günümüzden 6.000 yıl öncesine kadar dayandığı bilinen Tümülüslerin ilk olarak milattan önce 4.000’li yıllara dayandığı bilinmektedir.

Tümülüsler ülkemizde Anadolu bölgesinde yoğun olarak görüldüğü gibi ülkemizde Trakya bölgesinde bulunan Tümülüsler de mevcuttur.

Tümülüsler sadece topraktan değildir aynı zamanda taştan yapılmış tümülüslerde bulunmaktadır, bunlara “Taşlı tepe” denmektedir.

Tümülüsler şekil olarak sivri, konik  ve yayvan şekildedirler. Ayrıca tümülüsler  ahşap ile kaplanmış bir oda şeklinde de görülebildiği gibi Lahit olarak yapılanları da vardır. Tümülüsler genellikle yapılan bölge itibariyle özellikle yamaç bölgeler seçilmiştir yani tepecikler, sırtlar yada dağ eteklerindeki yükseltilere inşa edilmiştir.

Ülkemiz Mezopotamyayı içerisinde barındırması hasebiyle eski Anadolu medeniyetlerinin yaşadığı bir bölgede bulunduğu için çok sayıda tümülüs bulunmaktadır.Ülkemizde en çok bilinen tümülüsler; Adıyaman Nemrut Dağındaki tümülüslerdir. Gordion’da ki Midas Tümülüsü yaklaşık 52 metre yüksekliği olup,yaklaşık  yarıçapı  150 metredir.

  

 

Ülkemizde bulunan en büyük Tümülüs Anadolu Piramitleri diye de bilinen, Bintepe’de ki Alyattes tümülüsü dür.  Alyattes tümülüsünde kullanılan taş blokların ağırlığı 10 tondan fazladır.  Alyattes tümülüsünün etrafı 1km den fazladır. Yüksekliği 68 metre civarında olan Alyattes tümülüsünün yarı çapı  175 metre’ yi bulmaktadır.

 

 

Höyük Nedir?

Höyükler Peş peşe gelen yerleşik birikimlerdir. Yüzlerce yerleşimin bir diğer yerleşim üzerine yıkıntısının kurulduğu yükseltili tepeler veya tepeciklerdir.

Anadoluda üyük yada üyücek de denen höyük kelimesi rumca’da tumba, ermenicede pulur  arapçada tillo yada tel veya tello  fars etkisinin görüldüğü yerlerde tepeh diye adlandırılmıştır.

Höyüğü Anlamak 

Höyüklerdeki tabakalaşmayı  ve derinliğini anlamak, zaman içindeki seyirlerini tahmin etmek oldukça güç olsa da günümüzde bir çok arkeolojik araştırmaya konu olan höyükler,  İlk kez yer bilimciler tarafından, endüstri devrimi sırasında yerküreyi incelerken, çevremizin oluşumunda yerkürenin  farklı süreçlerden geçtiğini ve her dönemin kendisine ait toprak yapısı ile diğerinden farklılaşarak üst üste oluştuğunu tespit etmişlerdir.

Yer bilimciler tarafından tespit edilen bu durum bilim dünyasınca kabul edilmesi zor bir durum teşkil ediyordu. Çünkü Yaratılış inancının hakim olduğu O dönemde; dünyanın  yaratıldığından bu yana hiçbir değişikliğe uğramadığına inanılıyordu. Tabakalar incelendikçe çıkan fosillerde göz önünde bulundurularak bunu teyit ediyor olsada, bizim bu gün kabul ettiğimiz bu bilimsel gerçek o dönemler de inanılmaz olarak görünüyordu.  Aslında bu dönem aynı zamanda stratigrafi bilimine gebe bir dönemdi de diyebiliriz.

İnsanlığın bu uzun tarih yolculuğunda bu katmanların üst üste oluşumu, insanların tarihi okumasında ve olanları belli bir düzene oturtmasında oldukça önemli yer tutar.

Höyükleri anlamak için arazilere bakmanın yanı sıra İstanbul şehrinin göbeğinde yada anadolu da taş meydanların altında da görüle bilmektedir.

Marmaray kazısının uzamasına sebep olan Üsküdar meydandaki höyük bunun en bariz örneğidir.

Yada çok değil yarım metre kazdığınızda osmanlı dönemine ait bir çok kalıntı ortaya çıkacaktır. Sur içerisindeki asıl istanbul’un altlarında Bizansa,  cenevize hatta eski doğu roma imparatorluğuna ait kalıntıları görmek hiç de zor değilir.

Beşiktaştaki metro çalışmasında demir çağına ait bulunan höyük yakın tarihimizin örneklerindendir.

Yine marmarayın devamı olan pendik metrosunun uzamasına sebep olan höyük.

 

× Whatsapp